Wrzesień to w naszej kulturze czas niezwykły, stanowiący pomost pomiędzy beztroskim latem a skłaniającą do refleksji jesienią. Współcześnie patrzymy na ten miesiąc głównie przez pryzmat powrotu do szkół czy chowających się w szafach letnich ubrań, ale nasi przodkowie widzieli w nim przede wszystkim czas wielkiej magii i domykania rocznego cyklu natury. Kiedy zagłębimy się w…
To fascynujące, jak jedna nazwa może kryć dwa zupełnie inne światy. Podczas gdy „ogólnopolska” Śmiertka to koścista postać w bieli, która przypomina nam o nieuchronnym końcu, jej łemkowskie kuzynki to towarzystwo, z którym, przy odrobinie szczęścia i dobrych manierach, można by nawet uciąć sobie pogawędkę. Łemkowskie śmiertki to dowód na to, że wyobraźnia ludowa potrafi być niezwykle…
Kiedy w sennych, prowincjonalnych społecznościach dzieje się paranormalnie, granica między obiektywną rzeczywistością a mitem zaciera się z niezwykłą prędkością. Przypadek z Point Pleasant nie jest jedynie klasyczną opowieścią o potworze. To wielowątkowa, skomplikowana układanka, w której kryptydy, UFO, byty z innych wymiarów i ludzkie tragedie splotły się w jedną z najbardziej fascynujących zagadek XX wieku….
Jest taka pora, kiedy świat zaczyna mówić zupełnie innym językiem. Dzień powoli ustępuje miejsca zmierzchowi, kolory bledną, a znajome kształty tracą swoją oczywistość. To właśnie wtedy pojawia się Księżyc – cichy świadek ludzkich historii, wierzeń i lęków. Nie zmienia świata. Zmienia jedynie sposób, w jaki na niego patrzymy. Za dnia las jest tylko lasem. Ścieżki…
Koty od tysięcy lat budzą fascynację. Dla jednych są po prostu inteligentnymi i niezależnymi zwierzętami, dla innych: strażnikami domowego ogniska, a nawet istotami stojącymi na granicy dwóch światów. Trudno znaleźć drugie stworzenie, wokół którego narosło tyle legend, przesądów i niewyjaśnionych opowieści. W wielu kulturach wierzono, że koty potrafią dostrzegać to, co pozostaje niewidoczne dla ludzkiego…
Są takie polskie legendy, które zna niemal każdy. Są Białe Damy, utopce, diabły mieszkające w zamkach i duchy rycerzy powracających na miejsca dawnych bitew. Ale istnieją również opowieści, które przez dziesiątki lat pozostawały gdzieś na marginesie, ukryte w starych książkach i regionalnych podaniach. Jedną z nich jest historia Mnicha z Centyrza. Co najciekawsze, nie jest…
Małopolska jest jednym z tych regionów Polski, w których trudno wyraźnie oddzielić historię od legendy. W cieniu Tatr i Beskidów, na jurajskich wzgórzach, w dolinach rzek, przy starych kapliczkach i na drogach prowadzących przez wsie przez stulecia powstawał niezwykle bogaty świat wierzeń. Nie był to jednak folklor stworzony wyłącznie po to, by straszyć dzieci przy…
Upał w dawnych wierzeniach nie był jedynie uciążliwością. Gdy słońce nieruchomiało nad polami, powietrze drżało nad ziemią, a wśród zbóż nie było słychać nawet ptaków, rozpoczynała się pora, której należało się obawiać. W polskim folklorze najbardziej niebezpieczną istotą związaną z letnim skwarem była południca, nazywana również przypołudnicą, żytnicą, żytnią babą, rżaną babą, polnym diabłem albo…
Matka Boska Gromniczna pojawia się w ludowych opowieściach zawsze wtedy, gdy świat wydaje się najbardziej kruchy. Gdy zima trwa zbyt długo, gdy luty przeciąga się w nieskończoność, a ludzie zaczynają wątpić, czy wiosna rzeczywiście nadejdzie. To właśnie w tym miesiącu przypada jej święto i nie jest to przypadek. Luty w wierzeniach ludowych był czasem granicznym,…
Dzisiaj las kojarzy nam się przede wszystkim ze spokojem. Z miejscem, do którego idziemy na spacer, po grzyby albo po prostu po to, aby na chwilę uciec od hałasu. Wchodzimy między drzewa z telefonem w kieszeni, mapą w aplikacji i przekonaniem, że każdą leśną ścieżkę można odnaleźć na ekranie. Jeszcze nasi dziadkowie patrzyli na las…